Meslek Seçimi Nasıl Yapılmalı?

Üniversite adayları bölüm tercihlerini yaparken aynı zamanda meslek tercihlerini de yapmış oluyorlar. Lise sonrasında aldığımız üniversite eğitimi uzmanlaşacağımız alanı ve hayatımızın geri kalanında ne ile alakadar olacağımızı belirliyor.

Günümüze baktığımızdaysa üzücü bir tablo ile karşılaşıyor ve görüyoruz ki iş hayatındaki profesyonellerin %50’sinden fazlası diplomalarında yazan eğitimini aldıkları mesleklerde çalışmıyor. Bu durumun birden fazla cevabı var.

Bölüm Seçimi Nasıl Yapılmalı?

Diplomasını aldığı mesleği yapmayan profesyonellerin farklı bir alanda çalışmalarının en büyük nedeni yaptıkları yanlış bölüm tercihleri oluyor. Üniversite öğrencilerinin birçoğu seçtikleri bölümün eğitimini aldıktan 1-2 sene sonrasında kendileri için uygun olup olmadıklarını anlıyorlar. Eğitimini aldıklarını mesleği sevmeyen kişilerde ilk fırsatta farklı bir alanda çalışmayı tercih ediyorlar.

Neden yanlış bölüm seçimi yapılıyor?

Üniversite sınavında aldığınız puan yeteri kadar yüksek değilse seçebileceğiniz bölüm sayısını kısıtlayabiliyor, öğrenciler tercih yaparken kendi istekleri dışında ailelerin istekleri ve yönlendirmeleri sonucunda tercihler yapabiliyor veya tercih yapan öğrenciler kendi kişilikleri doğrultusunda araştırma yapmadan çevresindeki kişilerin yorumları ve önerilerine göre tercihler yapabiliyor. Tüm bu faktörler sonucunda bölüm tercihi yapan öğrenciler henüz mezun olmadan eğitimi aldıkları meslekleri yapmak istemeyebiliyor.

Diğer nedeniyse mezun oldukları alanda iş seçeneklerinin az olması oluyor. Profesyonel oldukları alanda çalışacak profesyonellere ihtiyaç duyulmadığı sürece iş bulup çalışmak mümkün olmadığından farklı bir alanda iş arayıp çalışmak mecburiyetinde kalınıyor.

Hayatınızın hangi alanında olursa olsun doğru seçim yapmanız için ilgili sorularını kendinize sormanız gerektiğine inanırım. Peki doğru bölümü seçmek için kendinize sormanız gereken sorular neler?

Meslek için yetenek, ilgi ve beceri gerekiyor mu?

Bölüm seçimi yaparken sormanız gereken soruların başında geliyor. Bölümleri öncelikle sayısal, eşit ağırlık ve sözel olarak sınıflandırırız, nedeniyse öğrencilerin matematik veya edebiyat alanlarından yatkın olduğuna  yönlendirmektir. Herkes eğitmen veya mühendis olamaz, kişinin kendini tanıması ve başarılı olacağı alana kendini yönlendirmesi gerekmektedir. Bu nedenle tercih edeceğiniz bölümler yeteneklerinizle bağdaşmalı ki yapacağınız meslekte başarılı olabilin.

Eğitim Süresi Nedir?

Yurtiçinde veya yurtdışıda tercih edeceğiniz lisans programının süresi değişiklik gösterebilir. Türkiye’de işletme, mühendislik gibi lisans programları 4 sene sürerken Avrupa üniversitelerinde 3 sene sürmektedir. Eğer tercih ettiğiniz bölüm yabancı dilde eğitim veriyor ve yeterli seviyede dil bilginiz yoksa lisans eğitiminiz öncesinde alacağınız dil hazırlık eğitimi toplam eğitim sürenizi 1 yıl uzatmaktadır. Son günlerin favori mesleklerinden pilotluk eğitimi Litvanya’da 5 sene iken Polonya’da 3 senede tamamlanabilmektedir. Eğitim süresi uzadıkça hem profesyonel hayata başlama süreniz uzamakta hem de eğitim için yapacağınız masraflar artmaktadır. Tercihlerinizi yaparken bu süreleri göz önenin de bulundurmanızı tavsiye ederiz.

Çalışma ortamı nasıl?

Üniversite’den mezun olup çalışmaya başladıktan sonra nasıl bir iş ortamınız olacağı hayatınızı etkileyecek en önemli faktörlerden. Bilgisayar mühendislik okuduysanız masa başında bir işiniz olabilir veya makine mühendisliği okuduysanız sahada hareketli bir işiniz olabilir. Eğitmenliği seçtiyseniz sizden genç öğrencilerle geçireceğiniz bir hayatınız olabilir. Önemli olan sizi hangisinin mutlu edeceğine karar verebilmek

İş bulmak olanakları var mı? Nerelerde?

Yapmaktan zevk alacağınız bir işte çalışmak tabi ki çok önemli lakin çalışabilecek bir işinizin olması çok daha önemli. Eğer mezun olduktan sonra eğitim aldığınız meslekle alanında yeterli iş ihtiyacı yok ise bu işşiz kalmanıza neden olacaktır.

Bu meslek gelecekte etkin olur mu?

Farkındaysanız teknoloji ve paralelinde yaşam tarzımızın değişimi bir ivme kazandı. Gündelik ihtiyaçlarımız çok hızlı değişiyor ve buda paralelinde bazı alışkanlıklarımızdan vazgeçmemize neden oluyor. El işçiliği olarak adlandırdığımız terzilik, ayakkabı tamirciliği ve benzeri bir çok iş alanı etkinliğini kaybedip yeri seri üretim yapan fabrikalara bırakmış durumda. Buda gösteriyor ki eğitim alacağınız mesleğin önümüzdeki 20-30 yıllık süre içerisinde geçerliliğini devam ettirmesi gerekmekte.

Mesleğin ihtiyaç duyduğu fiziksel özellikler ve sağlık koşulları ne?

Bu konuya örneklerle daha kolay açıklık getirebiliriz. Bazı meslekler için sadece yetenek ve çalışma azmi yeterli olmuyor. Kan görmeye dayanamayan veya uzun süreli ameliyatlara dayanamayan bir doktor maalesef mesleğini yapamaz. Pilot olmak için gerekli fiziksel şartlara sahip olmayan bir pilot uçak uçuramaz. Bu nedenle eğitimini almak istediğiniz mesleğin gerektirdiği fiziksel koşulları de öğrenmeli ve sonrasında karar vermelisiniz.

Kariyer imkanları nasıl?

İş hayatınızda nasıl bir ilerleme amaçlıyorsunuz? Tek başınıza çalışabileceğiniz gün boyu sadece müşterilerle iletişimde olacağınız veya evraklarla savaşacağınız bir işiniz olabilir. Eğer takım çalışmasını seviyorsanız ve liderlik benim ruhumda var diyorsanız önderlik edeceğiniz bir grup veya proje yada çalıştığınız şirkette yöneticilik yaparak yönlendirdiniz çalışanlar olabilir. Siz hangisini tercih edersiniz? Verdiğiniz cevaba göre bir meslek seçmenizi öneririz.

Gelişen teknolojiden ve robotlaşmadan etkilenir mi?

Mesleğinizin gelecekte etkin olup olmayacağını belirleyen en önemli faktör teknoloji. Daha önce verdiğimiz terzi ve ayakkabı tamirciliği gibi örneklere önümüzdeki günlerde çok fazla örnek vereceğimiz aşikar. Gelişen yapay zeka ve robotik öncelikle fabrikalarda şimdiden birçok çalışanı işinden etmiş durumda. Meslek seçimi yaparken mutlaka göz önünde bulundurmanız gereken bir konu.

Tüm bu soruları sorduktan sonra mesleğinizi belirlediyseniz artık sizlere sadece bir önerimiz kaldı. Eğitim alacağınız meslekle ilgili kendinizi her fırsatta geliştirin. Eğitimiz okuduğunuz kitap veya aldığınız derslerle sınırlı kalmamalı. Aldığınız eğitimi staj ve pratik yaparak destekleyen, kendinizi ve mesleğinizi geliştirmeye odaklı profesyoneller olmanız dileğiyle.